Het verhaal achter: Primark

Mensenrechten, Merken

Waarom willen we zo veel mogelijk voor zo min mogelijk? Waarom kiezen we prijs boven kwaliteit? En waarom interesseert het ons zo weinig door wie onze kleding en onder welke omstandigheden die wordt gemaakt?

Het zijn allemaal vragen die mij al langere tijd bezighouden. Ik snap de populariteit van deze Ierse keten: de prijzen zijn laag, heel laag. Een tiener kan er nog met zijn zakgeld van circa vijf euro per week elke maand minstens drie nieuwe T-shirtjes van kopen. En met tientallen collecties per jaar, Schermafbeelding 2015-04-09 om 16.13.02.pnghangen er elke keer weer nieuwe items in het rek. Het is Fast-fashion op zijn fastest.

Mijn wantrouwen jegens Primark is groot. Het is gebaseerd op mijn kennis van de mode-industrie, het incident Rana-Plaza en reportages die misstanden in kledingfabrieken aan de kaak stellen. En ook uit eigen beredenering/ logica: ik kan mij niet voorstellen dat een kledingstuk van drie euro op een verantwoordelijke manier kan worden gemaakt. Alleen al gezien de arbeidskosten, transportkosten en materiaalkosten. Maar misschien ben ik nog wel het meest verontwaardigd over het feit dat burgemeesters en ministers zonder enige schaamte een lintje door staan te knippen van een keten die wellicht zijn arbeiders uitbuit. Maar wie ben ik om daar over te oordelen? Wat weten we eigenlijk over Primark? De feiten op een rijtje:

Opening Primark Almere door burgemeester Annemarie Jorritsma

Opening Primark Almere door burgemeester Annemarie Jorritsma

burgemeester zoetermeer

Opening Primark Zoetermeer door burgemeester Charlie Aptroot.

148424-CL9-Rotterdam-Zuidplein-photo-0261-f30f2e-original-1415880293

Opening Primark Rotterdam-Zuidplein door wethouder Maarten Struijvenberg

 

 

 

 

  • Arbeidsomstandigheden

We kunnen het ons allemaal vast nog wel herinneren: De ramp met de Bangladese fabriek Rana Plaza. In april 2013 stortte deze enorme kledingfabriek in de hoofdstad van Bangladesh, Dhaka,  in. Duizenden textielarbeiders kwamen hierbij om. Later werden tussen het puin labels van onder meer Primark en Zara gevonden. In eerste instantie ontkende Primark, als een van de weinige betrokken ketens, elke vorm van verantwoordelijkheid. Inmiddels is Primark gestart met het betalen van compensatie aan de slachtoffers en hun gezinnen.

fotocc: Flickr, Rijans

Primark geeft zelf aan al zijn fabrieken te controleren. Via de website is echter niet na te gaan in welke fabrieken zij hun kleding laten produceren. Iets wat andere grote ketens, die meerdere malen in opspraak zijn geraakt, wel openbaar hebben gemaakt. Het merk zegt dit niet te willen om commerciële redenen.

  • Mensenrechten 

– In 2008 verscheen een documentaire van de BBC waarin ernstige misstanden in Indiase textielfabrieken aan de kaak werden gesteld. Zo zouden de textielarbeiders nog geen vijftig euro per maand krijgen en was er in één fabriek zelfs sprake van kinderarbeid.

– In 2012 en 2014 ontdekten onderzoeksorganisatie SOMO en Landelijke India Werkgroepuitbuiting van Indiase tienermeisjes in textielbedrijven die voor Primark werken.

– En ook vorig jaar ontstond er nog een rel nadat verschillende labels van kledingstukken van Primark waren beklad met teksten als: ‘ help me’. Arbeiders uit6241581-large de textielfabrieken zouden op deze manier hun noodkreet willen laten horen in het westen. Of het daadwerkelijk zo is gegaan, dat is nooit bewezen. Speculaties over dat er mogelijk een actiegroep achter zou zitten deden al gauw de ronde.

Als we de Schone Kleren Campagne moeten geloven heeft Primark geen duidelijke strategie als het komt op het naleven van goede arbeidsomstandigheden. Toch heeft het bedrijf al wel maatregelen genomen om de lonen van arbeiders te verhogen, zo blijkt uit het onderzoeksrapport die de Schone Kleren Campagne in publiceerde.

  • Materiaalgebruik

Katoen en polyester spelen een grote rol in de vervuilende mode-industrie zoals we die vandaag de dag kennen. Wil je als merk duurzaam zijn of duurzamer worden, dan is het vervangen van deze materialen een must. H&M en C&A zijn hier al mee begonnen: beide vervangen op steeds grotere schaal hun aandeel in conventioneel katoen voor bio-katoen. H&M experimenteert daarnaast met andere innovatieve materialen als hennep en lyocell. Primark lijkt het momenteel weinig te kunnen schelen, en ook plannen om in de toekomst duurzamere materialen in productie te nemen zijn er niet.

  • Milieu

Op het gebied van natuur en milieu geeft Primark zelf aan op de website bezig te zijn om te onderzoeken of er mogelijkheden zijn om het gebruik van gevaarlijke chemicaliën in het productieproces te verminderen. Resultaten hiervan zijn nog niet geboekt of in elk geval nog niet openbaar gemaakt. Op de site is daarnaast weinig te vinden over de aanpak van een milieu-vriendelijke kledingproductie. Op dit gebied scoort de Ierse keten dan ook slecht bij de beoordelingen van Rank a Brand en Schone Kleren Campagne. Hieronder lees je er meer over.

  • Meer consumenten, werkgelegenheid 

De komst van Primark brengt ook enkele voordelen met zich mee. Ze zorgen de vestigingen voor extra toeloop in de steden en stadscentra. De komst van Primark in een winkelgebied zou al voor zo’n dertig procent meer bezoekers kunnen zorgen. Zo berekende onderzoeksbureau Locatus, die dit baseerde op onderzoek naar vier vestigingen van de keten in Nederland: Rotterdam, Almere, Hoofddorp en Zaandam. Deze filialen leveren ook  extra werkgelegenheid op. Alleen de vestiging op het Zuidplein in Rotterdam schepte al zo’n 328 nieuwe fulltime/parttime banen.

15546327636_46f950913a_h

De Scores

Zowel Rank a Brand als de Schone Kleren Campagne doen regelmatig onderzoek naar merken als Primark. Aan de hand van verschillende competenties beoordelen zij hoe duurzaam of hoe groen een merk daadwerkelijk is. Hoe scoort Primark?

Rank a Brand: Score D. Volgens deze non-profit organisatie heeft Primark al wel de eerste stappen in de goede richting gezet. Zo is het merk bijvoorbeeld begonnen met het verminderen of compenseren van de CO2-uitstoot, heeft het een Code of Conduct aangenomen die basisrechten voor arbeiders garandeert en heeft het zandstralen verboden. Op het gebied van Milieubeleid, waaronder ook materiaalsoorten vallen, scoort Primark nog het slechtst. Van de 15 opgestelde criteria zijn er twee waar de keten aan voldoet.

Schone Kleren Campagne: Oranje. De keten toont enig initiatief, er wordt gewerkt aan een leefbaar loon maar overtuigend is het niet, zo stelt de organisatie. De keten geeft  bijvoorbeeld aan een leefbaar loon te willen hanteren maar  enige strategie op dit gebied ontbreekt. Daarnaast is er maar weinig bekend over loonsverbeteringen en concrete aanwijzingen daartoe.


 

Hoe Primark er eigenlijk voorstaat is eerder onduidelijk dan duidelijk, zo bewijst dit stuk. Alhoewel hier een hoop feiten genoemd worden, heeft dit onderzoek mij in plaats van minder juist meer vragen doen oproepen. Het Ierse merk zegt dan wel van alles te willen en gaan veranderen, maar waar dit uit moet blijken blijft (voorlopig) achterwege. Toch rest mij nog één brandende vraag:

Hoe kan het dat Primark zo goedkoop is?

Primark beantwoord deze vraag op haar website door aan te geven ‘geen geld uit te geven aan dure reclamecampagnes’, ‘grote hoeveelheden te bestellen tegenover lagere winstmarges’ en ‘door op een efficiënte manier de kleding te ontwerpen en produceren’. Winkelexpert Ton Bos van de Retail Wholesale Group onderbouwt deze laatste stelling. “Op elk product verdienen ze een klein beetje, maar ze verkopen gewoon heel veel”, zo geeft hij aan in De Volkskrant. “Ze houden de kosten zo laag mogelijk door zelf al hun spullen te ontwerpen. Het hele proces vanaf het ontwerp tot aan de winkel is uitbesteed, en dat wordt maar door vijf man van Primark gemanaged”, aldus Bos.

Dat Primark niet investeert in dure reclamecampagnes is ook een sterk argument. Het grootste deel van de winst van merken als H&M en Chanel wordt namelijk gestoken in het voeren van campagnes en in het maken van reclame. En dat de winstmarges van Primark niet hoog hoeven te zijn doordat de hoeveelheden zo groot zijn, hoef ik ook niemand uit te leggen. Door heel veel te verkopen voor weinig maken ze uiteindelijk, bij elkaar opgeteld, toch nog heel veel winst.

In het Algemeen Dagblad (AD) verscheen juni 2014 nog een stuk over Primark waarin de vraag werd gesteld hoe het toch mogelijk was dat zij hun kleding voor zo’n lage prijs wisten te verkopen. Primark zelf reageerde met het antwoord zelf niet te besparen op mensen en door in bulk te produceren en te werken met eenvoudige patronen. Volgens Niels Oskam, oprichter van Rank a Brand, is deze verklaring gelogen. “Recht op een leefbaar loon, zoals die in de gedragscode staat, wordt structureel niet nageleefd.” Volgens Oskam bespaart de keten dus wel degelijk op mensen. “Het bedrijf produceert nog lang geen eerlijke kleding. Dat Primark daarover liegt, daar zakt je broek toch van af.”

 

 

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

w

Verbinden met %s